شهر نور

استخراج از طرح تجدید نظر هادی شهر نور تهیه شده در سال 1387

محله شماره یک:ملا کلا محله

جمعیت:2051 نفر...... مساحت:  669503.13 متر مربع ....مساحت مسکونی:     188806.8 متر مربع....... تراکم ناخالص: 31 نفر در هکتار ...... تراکم خالص مسکونی: 109 نفر در هکتار.... سرانه خالص: 92 نفر در متر مربع

محله شماره دو:بن رزیا

جمعیت:2091 نفر...... مساحت:  342235.45 متر مربع .... مساحت مسکونی: 233385.57.....تراکم ناخالص: 76 نفر در هکتار ...... تراکم خالص مسکونی: 111 نفر در هکتار.... سرانه خالص: 90 نفر در متر مربع

محله شماره سوم:سنگ سر

جمعیت:1019 نفر...... مساحت:  167017.62 متر مربع .... مساحت مسکونی: 90565.42.....تراکم ناخالص: 61 نفر در هکتار ...... تراکم خالص مسکونی: 113 نفر در هکتار.... سرانه خالص: 89 نفر در متر مربع

محله شماره چهارم:سیلدشت

جمعیت:2706 نفر...... مساحت:  265426.2 متر مربع .... مساحت مسکونی: 245835.32.....تراکم ناخالص: 102 نفر در هکتار ...... تراکم خالص مسکونی: 110 نفر در هکتار.... سرانه خالص: 91 نفر در متر مربع

محله شماره پنجم:میان محله

جمعیت:3766 نفر...... مساحت:  631825.07متر مربع .... مساحت مسکونی: 342218.8.....تراکم ناخالص: 60 نفر در هکتار ...... تراکم خالص مسکونی: 110 نفر در هکتار.... سرانه خالص: 91 نفر در متر مربع

محله شماره ششم:مشیر آباد

 جمعیت:2389 نفر...... مساحت:  448955.05متر مربع .... مساحت مسکونی: 215466.08.....تراکم ناخالص: 53 نفر در هکتار ...... تراکم خالص مسکونی: 111 نفر در هکتار.... سرانه خالص: 90 نفر در متر مربع

محله شماره هفتم:کلاگر محله

جمعیت:2145 نفر...... مساحت:  386136.77متر مربع .... مساحت مسکونی: 192924.52.....تراکم ناخالص: 56 نفر در هکتار ...... تراکم خالص مسکونی: 111 نفر در هکتار.... سرانه خالص: 90 نفر در متر مربع

محله شماره هشتم:کاله کاج

جمعیت:3450 نفر...... مساحت:    1507336.39متر مربع .... مساحت مسکونی: 309622.74.....تراکم ناخالص: 23 نفر در هکتار ...... تراکم خالص مسکونی: 111 نفر در هکتار.... سرانه خالص: 90 نفر در متر مربع

محله شماره هفتم:محله ساحلی

 جمعیت:1689 نفر...... مساحت:    1779257.46متر مربع .... مساحت مسکونی: 149556.20.....تراکم ناخالص: 9 نفر در هکتار ...... تراکم خالص مسکونی: 113 نفر در هکتار.... سرانه خالص: 88 نفر در متر مربع

کل شهر نور:

جمعیت:21806 نفر...... مساحت:   6197693.14 متر مربع .... مساحت مسکونی: 149556.20.....تراکم ناخالص: 9 نفر در هکتار ...... تراکم خالص مسکونی: 111 نفر در هکتار.... سرانه خالص: 79 نفر در متر مربع

سطح كل واحدهاي نظامي و انتظامي به انضمام مقر سپاه پاسداران , رقمي معادل 8287.69 متر مربع است كه در مقايسه با جمعيت شهر ، سرانه معادل 0.36 متر مربع حاصل مي شود. از آنجائيكه در جدول سرانه هاي استاندارد طرحهاي شهري ايران , اين كاربري فاقد سرانه مصوب است لذا در مورد آن به همين مقدار بسنده مي كنيم . به اين ترتيب با شرح كليه كاربريهای شهري مشخص شد كه سطح تمام كاربريها شهري نور در حدود 6197693.14 متر مربع است كه بعبارتي سرانه هاي شهري آن 284 متر مربع می باشد .تراکم مسکونی شهر نیز 111 نفر در هکتار می باشد. نقشه های شماره3- 6 و 3-7 بترتیب کاربری اراضی وضع موجود شهر و دسته معابر شهر را نشان خواهند داد.

جدول شماره 3-9 تعداد طبقات شهر نور را در سال 1384 نشان می دهد.میانگین طبقات در این شهر در سال 1384 , 82 درصد ساختمانها یک طبقه ,12 درصد دو طبقه ,3درصدسه طبقه و در نهایت 3درصد نیز چهار طبقه و بیشتر می باشند.

سطحي را كه رودخانه و انشعابات آن در محدوده شهري نور اشغال كرده اند  ، 8700 متر مربع است ، البته حريم رودخانه در اين رقم منظور نشده است . در حال حاضر اين شهر داراي سه رودخانه اصلي (سنگ كيله پي ، لاويج رود ، تميشان رودخانه) است كه هيچيك از اين رودخانه ها لايروبي نشده و در اكثر جاها حريم رودخانه ها توسط ساكنين شهر به زير ساخت و سازها رفته است .

همانطوريكه قبلاً گفته شد منطقه مورد مطالعه ، محدوده بسيار مناسبي براي كشت برنج بوده واراضي منطقه اكثراً به كشت برنج اختصاص دارند و از آنجائي كه ساير زراعت ها در مقايسه با شاليزارها سطح نا چيزي را به خود اختصاص داده اند , بنابراين مزارع و شاليزارها توأم مورد بررسي و محاسبه قرار گرفته اند .  طبق آمار مديريت كشاورزي شهرستان نور ، شهروندان در شهر نور  508 هكتار زمين شاليزاري را زير كشت دارند ، از آنجائيكه مقداري از اين زمينها در خارج از محدودة شهري قرار گرفته اند ، لذا سطح كل شاليزار ها و مزارع داخل محدوده شهرنور 474656 متر مربع است .

سطح تحت اشتغال راهها ومعابر ترافيكي نور در حدود 524161.98 متر مربع و سرانه راهها 24 متر مربع است كه با سرانه معمول در طرحهاي شهري ايران (25-20 متر مربع) برابر است . محور اصلي شبكه ترافيكي شهر نور ، جاده سراسري شمال است كه در امتداد محور بابلسر محمودآباد ، طول شهر نور را پيموده و به طرف نوشهر و چالوس ادامه مي يابد . طول اين جاده سراسري در داخل شهر نور ـ محور اصلي و استخوان بندي شبكه ترافيكي شهر را تشکیل می دهد. اين جاده در انشعابات جنوبي خود براي تأمين دسترسي واحدهاي تجاري و مسكوني و مذهبي به شهرهاي چمستان و آمل ادامه مسير مي دهد .

اين شهر در بافت قديم (بازار قديم و اصلي شهر)  و شریان حیاتی خود( خیابان امام ) دارای مشکلی اساسی است .در ضمن فاقد جاده كنارگذر شهري (كمربندي) است كه در فصلهاي تابستان و بهار و ايام تعطيلات, سلامت و امنيت شهروندان و عابرين پياده را با خطر مواجه مي سازد. اين كاربري 9/6 درصد از مساحت شهر را به خود اختصاص مي دهد كه از نظر رده بندي بعد ار كاربري آموزشي قرار مي گيرد .

سطح تحت اشتغال کارگاهها صنعتي شهر نور در حدود 30498.51 متر مربع و سرانه آن 39/1 متر مربع است كه در مقايسه با سرانه معمول در طرحهاي شهري ايران (5/3-2 متر مربع) رقم کمی است . ولي اين كارگاهها اغلب نيمه تعطيل هستند و يا از كيفيت زيادي برخوردار نيستند و عمدتاً توسط يك تا پنج نفر كارگر اداره مي شوند . تراكم آنها عمدتاً بيشتر در قسمت ورودي شهر در انتهای غربی و شرقی شهر  و همچنین خروجي آن در جنوب مي باشد .سهم كاربري صنعتي و كارگاهي از كل مساحت شهر نور 40/0 درصد است و نحوة پراكنش آن به اين صورت است كه اكثراً در قسمت غربي نور واقع شده اند .

وسعت كل واحدهاي آموزشي شهر نور اعم از دورة ابتدائي ، راهنمائي ، متوسطه و آموزش عالي و ادارات وابسته به آنها حدود 229730.3 متر مربع و سرانه آموزشي آن هم 5/10 متر مربع است . كه تقريباً 2الی3 برابر سرانه معمول در طرحهاي شهري ايران (5-3 متر مربع) مي باشد . در صورتيكه اين امكانات فقط براي شهروندان این شهر در نظر گرفته شود ، سرانه بسيار مطلوبي به حساب مي آيد . بنابر آمار دايره خدمات ادارة آموزش و پرورش شهرستان نور که در جدول شماره 3-8 آورده شده است سطح کل فضاههای آموزشی شهر نور در سال 1383,  661275 متر مربع می باشد. دليل آن توجه سهم اين كاربري از كل ساخت شهر3.06 درصد است .جدول شماره 3-8 سطح وسرانه آموزشی شهر نور را در سالهای متوالی از سال 1345 تا 1383 نشان می دهد

سطح كل فضاهاي سبز عمومي نور در حدود 11623.27 متر مربع و سرانه آن 53/0 متر مربع است ، اما وجود پارك جنگلي نور كه در محدودة شهر واقع شده ، اين كمبود را به نحو بارزي كاهش مي دهد . بعبارت ديگر اگر پارك جنگلي را هم بعنوان پارك شهري نور منظور كنيم , سطح كل فضاهاي سبز در شهر نور به مراتب بيشتر از اين خواهد بود . و شهر نور در اين زمينه كمبودي نخواهد داشت . اما در مركز محلات (بعضي خيابانها) زمينهاي بازي كودكان وجود ندارد. اين كاربري 15/0 درصد از مساحت شهر را در بر گرفته است .

همانگونه كه در مقدمه اين بخش عنوان شد تأسيسات شهري شامل سطوح كاربري كشتارگاه ، گورستان , ميدان ميوه و تره بار و محل جمع آوري زباله هاي شهري است,

الف ـ گورستان : گورستان شهر نور سطحي معادل 8400 متر مربع را اشغال كرد . متأسفانه مكان يابي آن درست نبوده زيرا اولاً در قسمت غرب شهر نور قرار گرفته و در معرض بادهاي غربي كه باد غالب شهر مي باشد , بنابران مي تواند اثرات زيست محيطي را به دنبال داشته باشد . ثانياً اين كاربري مهم در حال حاضر در داخل بافت شهري واقع شده و اطراف آن را شهر در بر گرفته و اثرات نامطلوب رواني به ويژه براي كودكان و نوجوانان در پي دارد . ثالثاً زيبائي شهر را تحت تاثیر قرار داده است .

در مجموع تأسيسات شهر نور 88750 متر مربع را اشغال كرده اند كه سرانه آن 6/3 متر مربع است و حدود يك درصد از سطح كل شهر را به خود اختصاص داده است .

سطح كل كاربري ورزشي در شهر نور 34181.47 متر مربع و سرانه آن 56/1 متر مربع است . كه تقريباً معادل با سرانه طرحهاي شهرهاي ايران (2-5/1) است . شهر نور از جمله شهرهاي استان مازندران است كه داراي سالنهاي مجهز كشتي ، وزنه برداري ، زمينهاي فوتبال ، واليبال ، هندبال و ديگر تأسيسات ورزشي است . كاربري ورزشي در  سطح شهر نور اكثراً در منطقه ساحلي يعني در ضلع شمالي خيابان امام واقع شده اند و سهم اين كاربري از مساحت شهر 4/0 درصد است .

سطح تحت اشغال كاربري مذهبي ـ فرهنگي معادل 38563.07 متر مربع و  سرانه آن 76/1 متر مربع است كه در مقايسه با سرانه معمول در  طرح هاي شهري ايران (5/1-75/0) رقم مناسبي است . اما با توجه به تهاجم فرهنگي سالهاي اخير و لزوم مبارزه با اين پديده كه اهميت آنرا دو چندان مي نمايد, زياد مطلوب نيست . كاربري مذهبي اكثراً در داخل محلات مسكوني قرار گرفتند و اين كاربري 0.51 از مساحت شهر را به خود اختصاص مي دهد .

وسعت كل تحت اشغال واحدهاي "درماني ـ بهداشتي" شهر نور 38976.83 متر مربع و سرانه آن 7/1 متر مربع است كه در مقايسه با سرانة معمول در طرحهاي شهري ايران (5/1-75/0 متر مربع) سرانة بالائي است . اما آنچه كه دراين خصوص قابل تأمل است ، مراجعات بيش از حد جمعيت روستائي و مسافران و در دسترس نبودن واحدهاي مجهز درماني در شهرهاي اطراف نور - رويان ، چمستان ، محمودآباد و ایزدشهر- می باشد . كه اين سرانه در مقابل آن ، رقم قابل قبولي نخواهد بود . از سویی دیگر ، اغلب همين واحدهاي درماني ، داراي تجهيزات و امكانات كافي نبوده اند .

كاربري درماني اكثراً در لبة جنوبي خيابان امام واقع شده اند كه عمده كاربري درماني بيمارستان امام خميني می باشد و كاربري بهداشتي نيز شامل حمام هايي است كه در سطح شهر  واقع شده اند , كه اكثراً داخل محلات مسكوني می باشند . سهم كاربري  درمانی- بهداشتی از كل مساحت شهر 5/0 درصد است .

سطح تحت اشغال  واحدهاي تجاري شهر نور 111901.5 متر مربع و سرانه اين كاربري 5.13 متر مربع مي باشد كه در مقايسه با سرانه معمول در طرحهاي ايران (4-2 متر مربع) رقم مناسبي است . اما چون اين شهر علاوه بر جمعيت ساكن خود روستاهاي اطراف را تحت پوشش دارد و همچنين به دليل ويژگي توريستي و سياحتي آن,خصوصاً در فصلهاي بهار و تابستان ، واحدهاي تجاري جوابگوي نياز متقاضيان نيستند , بعبارت ديگر اين سرانه در بسياري از مواردبا توجه به بالا بودن آن جوابگو نيست.

آنچه كه در مورد كاربري تجاري قابل توجه مي باشد ,  اين است كه اغلب واحدهاي تجاري در دو طرف جاده سراسري شمال و يا در طرفين جاده "نور ـ چمستان" مستقر شده اند. كه نشانگر وابستگی بازار این شهر به توریستها و مسافران می باشد. كاربري تجاري بيشتر در "خيابان امام" و "ناطق نوري" متراكم شده و در قسمتهاي ديگر شهر هم بيشتر در خيابانهاي اصلي قرار گرفته است . ساخت و  فرم اين كاربري آرام آرام در حال نو شدن است, يعني اكثر مغازه ها بصورت قديمي هستند , ولي از سال 1380 تحولات عجيبي در فرم و ساخت كاربريهاي تجاري شهر بوجود آمده است كه كاملاً متأثر از مسافران و توریستهایی است که به شهروارد می شوند . اين كاربري 94/1 درصد از مساحت شهر نور را  به خود اختصاص مي دهند .

وسعت كل كاربري اداري شهر نور در حدود  ۸۰۹۹۲.۳متر مربع بوده كه ميزان سرانه اداري آن ۳.۷۱متر مربع است . رقم مزبور در مقايسه با سرانه معمول در طرحهاي شهري ايران (۲.۵-۱.۵ متر مربع) رقم بالائي است , اما اين امر بطور مسلم نمي تواند دليلي  بر كيفيت و كميت بالای كاربري اداري این شهر باشد . بالا بودن اين سرانه صرفاً به دليل بزرگ بودن قطعات زمينهاي اداري است . با توجه به اينكه شهر نور مركز شهرستان و محل مراجعه جمعيت ساكن در شهرهای نور, چمستان ، رويان ، بلده و روستاهاي تابع مي باشد ، لذا اين مقدار كاربري با چنين كيفيتي جوابگوي مراجعان نمی باشد . اكثر كاربريهاي اداري شهر نور در لبة ساحلي شهر قرار دارند, كه ۱.۰۷درصد از مساحت كل شهر را در بر مي گيرد .تصویر شماره 3-3 پراکنش کاربری های اداری شهرنور را بصورت سه بعدی نشان می دهد.با توجه به این تصویر اکثر کاربرهای اداری در قسمت ساحلی شهرونزدیک به دریا مکانیابی شده اند.

از آنجائيكه ويلاهاي موجود در شهر در داخل بافت بطوري پراكنده هستند, تشخيص آنها از واحدهاي مسكوني كه اغلب به تقليد از معماري و مصالح ساختماني ويلاها شبيه به هم هستند, دشوار است. بنابراين وسعت قيد شده براي كاربري مسكوني مربوط به خانه هاي اهالي بومي (شهروندان) و ويلاهاي متفرقه مي باشد, مجموع سطوح تحت اشغال كاربري مسكوني ۱۹۶۸۳۸۱.۴۵ متر مربع و سرانه آن ۹۰.۲۶ متر مربع است كه در مقايسه با سرانه معمول در طرحهاي شهري ايران رقم بالائي بوده و مي توان گفت كه دو برابر سرانه معمول است . عليرغم اينكه واحدهاي مسكوني و توريستي (ويلاها و شهركها) در قسمت شمالي شهر (كنار ساحل) بصورت مختلط هستند , ولي در مجموع ، تراكم واحدهاي مسكوني بيشتر در قسمت جنوب و مركز شهر می باشد .

با توجه به سرانه كاربري مسكوني و تعداد واحد مسكوني (۶۱۶۴) در شهر نور , مي توان نتيجه گرفت كه ميانگين مساحت واحد مسكوني بالغ بر ۳۱۹ متر مربع است . كاربري مسكوني به غير از درصد كمي كه در لبة خيابان امام وجود دارد , مقدار بیشتر آن در قسمت مركزي شهر وجود دارد . اين كاربري ۲۶.۲۴درصد از مساحت ۷۵۰ هكتاري شهر  را تشكيل مي دهد .

اصولاً سرانه كاربريها از جمله ملاكهاي مقايسه امكانات و يا كمبود و محدويت كاربريهاي شهري است كه در هر شهر مورد استفاده قرار مي گيرد . سرانه هر كاربري عبارتست از تقسيم سطح همان كاربري به جمعيت شهر مورد نظر.  اين نوع مقايسه در مورد اكثر شهرهاي كشور نتيجه قطعي را بدست مي دهد اما متأسفانه در مورد برخي از شهرهاي كشور من جمله شهرهاي شمالي ، عمل مقايسه نمي تواند ملاك قطعي باشد؛ دليل  آن , ارزاني زمين ، سطح بزرگ قطعات تفكيكي و فرهنگ عمومي مردم منطقه می باشد . اغلب شهروندان در شهرنور در یک قطعه بزرگ با زير بناي كمي زندگي مي كنند . بعبارت ساده تر هر چند امكان داردکه جمع سطوح (مثلاً) كاربري اداري و نهايتاً سرانه اداري از سرانه معمول بيشتر باشد, اما این سرانه زیادی بدلیل بالا بودن مساحت زمين ادارات و سطح زير بنا ادارات کم می باشد,  بنابراين مقايسه سرانه كاربري به تنهائي نمی تواند كافي مي باشد, بلكه بايد به كميت زير بناها توجه كافي شود .

قبل از پرداختن به كاربريهاي عمده شهر ، توجه به نكات ذيل ضروري است .

الف ـ كاربريهاي مورد مطالعه ، سطوحي هستند كه در داخل محدوده تعيين شده بعنوان محدوده شهر نور واقع گرديده اند

ب ـ مجموع سطوح فضاي سبز عمومي داخل بافت شهر كه در حدود ۷۳۲۵ متر مربع است به غير از فضاي پارك جنگلي نور مي باشد كه در كنار شهر واقع شده و سطوح قابل توجهي را به خود اختصاص داده است .

ج ـ بركه و تالابهاي (آببندان) كه در داخل محدوده به جهت استفاده مزارع و شاليزارها وجود دارند جزو اراضي زراعي منظور شده اند .

د ـ منظور از كاربري " تأسيسات شهري " كاربري هاي است كه معمولاً از طرف شهرداري تأمين و اداره مي شود و عبارتند از گورستان ، ميدان ميوه و تره بار ، محل جمع آوري زباله ، ترمينال و كشتارگاه .

هـ ـ در محاسبه سرانه كاربريهاي شهر ، جمعيت شهر نور بر اساس سرشماري آبانماه سال ۱۳۸۵ (كه ۲۱۸۰۶ نفر بود) در نظر گرفته شده است . جدول شماره 3-7 کاربری اراضی شهری ,شهرنور را در سال ۱۳۸۷ نشان می دهد.

مولفه های استخوان بندی فضایی شهر عبارت است از : رودخانه , محل شهر در ادوار تاریخی , بازار , سیر تکوینی بازار , ایستگاههای حمل و نقل , توسعه شهر در ادوار تاریخی , حد شهر در سالهای مختلف , مرکز شهر , محلات اقامتی مسکونی , بافت مرکزی شهر , مراکز اداری, محورپیاده , فضاهای پارک , مراکز اقتصادی , محله های قدیمی در شهر جدید , محورهای اصلی , عناصر دیده شده , حلقه های (رینگ) جدید, دفتر نماینده شهر در مجلس , محدوده های شهری موجود , مرکز مذهبی , محورهای چندفعالیتی , مراکز تفریحی و توریستی , مراکز اجتماعی , مسجدمرکز شهر , بیمارستان بزرگ شهر , مسجد جامع شهر.

شهر نور طي دورة نسبتاً كوتاهي كه از هويت شهري آن مي گذرد تغييرات فيزيكي قابل توجهي را تجربه نموده است . از نظر تقسيمات كشوري ، نور قبل از سال ۱۳۳۵ روستا محسوب می شد و گسترش قابل توجهي نداشته  است , مساكن آن پراكنده و كم تراكم و فعاليت عمده ساكنان آن در فصل بهار و تابستان كشاورزي و در  فصل پائيز و زمستان صيادي بوده است .

گسترش کالبدی شهر نور در سال 1335

جهت پي بردن و درك بهتر روند گسترش فيزيكي شهر ، سعي درباز ساخت محدوده آن  قبل از سال ۱۳۳۵شد . از اين رو با در نظر گرفتن خيابان بندي فعلي شهر و اطلاعاتي كه از طريق پرسشگري و مصاحبه با مطلعين محلي بعمل آمده , محدوده روستاي سولده مشخص گرديد .بر اين اساس روستاي سولده قبل از سال ۱۳۳۵از سمت شمال در سراسر ساحل محدود به تپه هاي ساحلي ، از سمت شرق به رودخانه تميشان (سيل گرفتگي) در خيابان امام خميني و ابتداي خيابان شقايق فعلي و تقاطع خيابان "دانشگاه به شقايق" محدود مي شد . از سمت جنوب شرقي به خيابان "طالقاني" فعلي تا سه راهي خيابان "دانشگاه ـ طالقاني" و "خيابان شهيد بهشتي" تا سه راهي "فضائلي و حمام كاظميان" محدود مي گرديد . از سمت جنوب و جنوب غربي , شهر نور در خيابان شيخ فضل ا… نوري تا تقاطع خيابان "مسجد جامع به شیخ فضل الله" ، و در خيابان نيما هم نرسيده به بلوار فردوسي (گورستان مزار سر) محدود مي شد, از سمت غرب در خيابانهاي آزادي و حافظ نیز به بلوار فردوسي و مركز تربيت معلم دختران در خيابان امام محدود مي گرديد.تصویر شماره 3-1 محدوده شهر نور را در سال ۱۳۳۵ نشان می دهد,در این تصویر مربع مسکونی شهر نور نشان داده شده است.

گسترش كالبدي شهر نور از سال ۵۵ تا ۱۳۴۵

در اين دهه شهر نور همانند ساير نقاط شهري كشور با گسترش نسبتاً بي رويه شهرنشيني روبرو شدو تمركز امكانات و از بين رفتن زمينه هاي كارو توليد در روستاهاي شهرستان نور بر جاذبه شهر نور افزوده و منجر به مهاجرتهاي روستائيان به شهر گرديده است ، در نتيجه كالبد فيزيكي شهر تغييرات عمده ایی کرده است است.محدوده شهر در این دهه از سمت شمال ، كه قبلاً محدود به تپه هاي  ساحلي دست  نخورده بود , در اين دهه دستخوش ساخت و سازها گرديده و تبديل به چندين ويلا ، شهركهاي ساحلي (مجتمع هاي مسكوني) و ساختمانهاي اداري شد . ولي هنوز هم اثراتي از تپه هاي گذشته باقي مانده است .

محدوده گسترش شهر در دهه ۱۳۵۵-۱۳۴۵ :

1-    شرق : ترمينال مسافربري "نور ـ تهران" ؛ يعني حدود ۱۰۰ متر بعد از رودخانه تميشان محدود می شد.

2-    غرب: در خيابان دانشگاه تا مسجد امام سجاد (ع) فعلي گسترش يافت

3-    جنوب شرقی: در خيابان طالقاني و بهشتي تا آخر آسفالت فعلي يا همان خيابان مدرس گسترش يافت

4-    جنوب: به خيابان شيخ فضل ا… نوري تا نهر كشاورزي يعني ابتداي زمينهاي كشاورزي شهر و تعميرگاه موتور آلات كشاورزي آقاي رمضانعلي حسن نژاد و خيابان سردشت در دو طرف كنار خيابان تا 50 متردر عمق زمينهاي كشاورزي همان خيابان گسترش يافته بود .

5-    جنوب غربی:  سه راهي جاده "نور ـ عباسا"

6-    غرب: خيابان آزادي تا بلوار فردوسي و خيابان حافظ تا پشت بيمارستان امام خميني (۲۰۰متر مانده به  بلوار آيت الله خامنه اي) گسترش یافته است .

7-    شمال : تا دریا

- گسترش كالبدي شهر نور از سال۶۵  تا  ۱۳۵۵

در اين دهه  بدليل وقوع انقلاب اسلامي در كشور و حمايت از مستضعفين عده زيادي به توسط هيأتهاي هفت نفره واگذاري زمين وعده ديگري با تجاوز به حريم جنگلها و منابع طبيعي داراي زمين کشاورزی شدند . از طرفي بدليل اجرا نشدن دقيق قوانين شهري و شهرسازي هر كسي در گوشه هاي از شهر به ايجاد ساختمان و يا كارگاههاي كوچك دستي از جمله بلوك زني و يا تعميرگاههاي اتومبيل  پرداخته , كه در اين ميان مقدار زيادي از زمينهاي كشاورزي تغيير كاربري داده و به مسكوني و يا تجاري تبديل شدند.

از آن جمله مي توان از زمين كشاورزي جاده  عباسا (خميني آباد) ، زمين كشاورزي انتهاي "خيابانهاي بهشتي و طالقاني" (لرك سره) و زمين كشاورزی "خيابان دانشگاه" از ابتداي كمربندي در سمت شمال به طرف پارك جنگلي و كاخ تميشان (دانشكده تربيت مدرس فعلي) نام برد . در اين  دهه  قسمت شمالي شهر كه داراي ويلاهاي تك و مجتمع هاي كوچك و گاهاً زمينهاي خالي با  تپه هاي ماسه اي بوده , كلاً به وسيله پلاژها ، ويلاهاي ساحلي, ساختمانهاي اداري ، آموزشي و درماني پر شد  و سراسر ساحل به زير ساخت و ساز رفته و گاهاً به حريم  دريا  هم تجاوز شده که عکس شماره 3-3 نمونه ایی از این تجاوز را در ظلع شمالی بلوار امام رضا نشان می دهد.

به هر حال شهر نور در اين دهه از سمت شمال كه ساحلي است كاملاً توسط شهركها و ساختمانهاي اداري ـ آموزشي و تجاری محدود گرديدو از سمت شرق خيابان امام خميني به ابتداي در ورودي پارك جنگلي نور و خيابان مشير در داخل زمينهاي كشاورزي شهر از دو طرف به ابتداي جنگل رسيد .ولي مقدار زيادي از فضا (از كمربندي فعلي به  طرف شرق) خالي ماند , يعني عده اي از ساكنين كم درآمد شهري (حاشيه نشينان) و تعدادي از كارگاههاي توليدي بلوك زني و غيره بدليل پايين بودن قيمت زمين در  انتهای اين خيابان اسكان يافتند .

از سمت جنوب شرقي خيابان طالقاني و بهشتی به سمت زمينهاي كشاورزي آبي (برنجكاري) پيشروي كرده و به كمربندي رسيدند . در سمت جنوب ، شهر در خيابان شيخ فضل ا… نوري در امتداد جاده " نور ـ چمستان" ، به ابتداي جنگل (ميدان تره بار فعلي) رسيد ولي بيشتر كاربري آن ، تجاري صنعتي (تعميرگاههاي ماشين  آلات كشاورزي ، خودروها و …) بود ، فقط بعد از نهر كشاورزي, اين خيابان به سمت خيابان بهشتي مقداري از زمينهاي كشاورزي آبي تبديل به مسكوني گرديد ، و خيابان شهيد كا ظمي بصورت خيابان جديد بوجود آمد . در جنوب , فضاهاي خالي خيابان سردشت ،كاملاً پر شد ولي زمينهاي كشاورزي از اين تجاوز در امان ماند . در سمت غرب ،  خيابان نيما تا آنسوی سه راهي جاده " نور ـ عباسا" گسترش يافته و خيابان جديدي بنام "خيابان شهيد نصيري" احداث گرديد.

خيابان آزادي به بلوار آيت ا… خامنه اي رسيد و مقداري از زمينهاي كشاورزي داخل شهر تبديل به کاربری مسكوني گرديد . خيابان حافظ هم در  آنسوی بلوار آيت الله خامنه اي (جاده نور ـ عباسا) به سمت شهر رويان گسترش يافته و مقداري از زمينهاي جنگلي و باغات آن تبديل  به کاربری مسكوني گرديد و خيابانهاي جديدي به نامهاي شهيد يوسفيان و اروميه بوجود آمد .عکس شماره 3-4 نشان دهنده  گسترش خیابان حافظ به سمت شهر رویان می باشد.

 خيابان امام در سمت غرب شهر تا مرز بين شهر نور و رويان گسترش يافت و بيشتر كاربريهاي آن در جهت شمالی جاده ؛ اداري ، مسكوني و ويلایی  می باشند,  از شهركهايی كه به اين شهر اضافه گرديده اند ، می توان از  شهرك در حال احداث كارمندان دولت در جاده "نور ـ چمستان" نام برد  . در مجموع  شهر نور درمحدوده خود گسترش يافته و فضایی براي گسترش آتي آن بصورت افقی وجود ندارد , زيرا از سمت شمال با دريا و از سمت شرق و جنوب شرقي با

شهر نور ابتدا تحت سيطره شهرساري يعني جزء حوزه نفوذ ساري بوده و بعد از آن بابل و سپس به يكي از دهات آمل تبدیل شده است, كه در سال 1335 به شهر تبديل شد و از حوزه آمل نيز خارج شد .در ابتدا شهر نور مشتمل بر چندين محله بود كه هر محله بر روي يك تپه بنا شده بود و در دامنه تپه باغات و مزارع بودند و منازل مسكوني در روي تپه در قسمتهای برآمدگي تپه بنا شده بودند.دلیل قرار گرفتن ساختمانها برروی تپه بیشتر به خاطر در امان بودن از  آبگرفتي و سيل بود . در حال حاضر خیابانهای اصلی شهر مانند خیابانهای بهشتی, دانشگاه,نیماوامام در رأس همان تپه ها قرار دارند. محدوده برنامه‌ريزي شهر نور و تحول توسعه آن, آرام آرام صورت گرفته است . و توسعه اين محدوده در قبل از انقلاب و بعد از انقلاب با یکدیگرمتفاوت بوده است.در بعد از انقلاب توسعه محدوده شهر نور بسیار بیشتر از قبل از انقلاب بوده است.دلیل این افزایش ملاحظات سیاسی بود.

شهر نور در سال ۱۳۸۷ در طرح تجدید نظر هادی شهر به نه زیر محله و سه محله اصلی تقسیم شده است  .در بین این محلات  محله پنجم (میان محله ) دارای بیشترین جمعیت و محله سوم (سیلدشت)دارای کمترین جمعیت می باشد.تصویر شماره 3-4 محله بندی شهرنور را در طرح هادی این شهر نشان می دهد.

شهر نور طي دوره نسبتاً كوتاهي كه از هويت شهري آن مي گذرد , تغييرات فيزيكي قابل توجهي را تجربه نموده است. بطوريكه وسعت شهر از ۱۳۴۵ تا سال 1375 حدوداً 6 برابر شده و بطور متوسط (1375-1335) هر ساله تقريباً 16% به وسعت شهر اضافه گرديد . جدول شماره (3-10) بيانگر وسعت و درصد افزايش کالبد شهر . وسعت شهر نور در سال 1335 حدوداً 85 هكتار بوده  كه در سال 1345 به 123 و در سال 1355 به 270 و در سال 1375 به 620 هكتار رسيد .

عمده جمعيت شهر در قسمت مركزي و جنوب شهر مستقر شده اند. لذا جهت مقايسه و پي بردن به چگونگي توزيع و تراكم جمعيت به ناچار از تقسيم بندي که در طرح هادی صورت گفته است, استفاده می کنیم . برمبناي اين تقسيم بندي شهر به نه حوزه تقسيم گرديده است بطوريكه تراكم جمعيت در حوزه هاي سرشماري 4 و 2 و 5 چشمگير تر از ساير حوزه هاست . قابل ذكر است كه اين حوزه ها ، مراكز قديمي شهر بوده, لذا هنوز هم جمعيت زيادي را در خود جاي داده اند, كمترين تراكم جمعيت مربوط به حوزه سرشماري شماره هاي نه و يك است كه حوزه نه داراي بالاترين سطح ويلاها و مجتمع هاي تفريحي توريستي است. قطعات مسكوني در اين حوزه بزرگ ولي تعداد افراد كمي در آن زندگي مي كنند ..اين قسمت از شهر (حوزه هاي 9) در مراحل ثانويه گسترش شهر به آن اضافه و ساختار و شكل شهر را دستخوش تغييرات نموده است, بطوريكه شهر بشکل خطی شده است , اين حوزه جديد امروزه بالاترين نقش آن توريستي (خوابگاه مسافرين) و تفريحي است. شهر نور بيشترين افزايش وسعت را در دهه 45 تا 65 تجربه نموده است .بطوريكه وسعت آن از دهه 45 تا 55 بالغ بر 2 برابر و در دهه 55 تا 65 هم نزديك به 2 برابر شده است.شهر در گسترش فيزيكي خود ابتدا باغات و مزارع داخل شهر را تبديل به كابريهاي مختلف از جمله مسكوني ، اداري نموده و در مراحل بعدي زمينهاي كشاورزي , خصوصاً شاليزارهاي برنج را  به نفع ديگر كاربريها تغيير داده است , بطوريكه در حال حاضر از 73 هكتار اراضي (ديمي ـ سال 1345) شهر نور ديگر خبري نيست علاوه بر آن چندين هكتار از زمينهاي با ارزش كشاورزي تبديل به كاربريهاي ديگر شده و جنگل هاي اطراف شهر هم توسط كشاورزان تبديل به كاربري كشاورزي گرديده كه از مساحت دقيق آن اطلاعات كافي در دست نيست .

آثار و شواهد مدون و مكتوبي كه بتواند از ساكنين اوليه منطقة طبرستان و نور فعلي اطلاعاتي به ما بدهد وجود ندارد از نظر تقسيمات اداري و سياسي در عصر هخامنشي ، تپورستان (طبرستان) با سرزمین آماردها مملكت خاصي را تشكيل مي دادند . و اين وضع در زمان اشكانيان نيز موجود بوده و  سرتاسر اين مدت طبرستان يا  بعبارتي كشورهاي تپورها و آماردها ، در داخل استقلال داشته و حكام مقتدري بر اين ديار فرمانروايي مي كردند و به هنگام ضرورت به ياري حكومت مركزي هخامنشي يا اشكاني مي شتافتند . به هنگام انقراض هخامنشي ، اسكندر مقدوني ضمن اينكه سرتاسر ايران را تسخير كرد به تاخت و تاز اين منطقه هم پرداخت در اعصار كهن تاريخ طبرستان ، منطقه نور و رويان تحت عنوان منطقه "رستمدار " ناميده مي شدند .در این منطقه خانداني بودند كه قرنها حكمراني و رياست داشته و در تاريخ به "استنداران پاددوسباني" شهرت دارند, پادشاهان اين سلسله از نسل ساسانيان بوده اند .

      اعراب و سپاه اسلام در زمان عمر بن خطاب , دومين خليفه مسلمانان ، برايران تاختند و سراسر كشور را به تصرف خود در آوردند, ليكن تسخير مازندران (طبرستان) سالهاي متمادي برای آنها ميسر نگرديد . در سال 22 هجري عمر بن خطاب به " نعيم" فرمان دادكه فرماندهي براي تسخير طبرستان تعيين كند ، و او نيز برادرش به همراه چند نفر ديگر را به سمت قوم طبرستان روانه كرد . بدين ترتيب سپاه عرب, " قومس (دامغان)" را تصرف كردند, ولي با اسپهبد طبرستان ، از در مصالحه در آمده و قراربر دادن جزيه نهادند .

      نخستين سرداري كه بعداً به مازندران حمله كرد تا مردم آنرا به كيش مسلماني بخواند "حسن بن علي" بود . اين حمله نيز مقارن و در عصر عمر بن خطاب بود كه طي آن مردم ساري (مركز استان مازندران فعلي) و شرق طبرستان توسط ابوالحنيف نامي كه يپشوائي آن قوم را برعهده داشت به اسلام گرويدند و به اعتبار تواريخ وقتي كه عمر بن علاء ,  آمل را تصرف نمود متوجه رستمدار گرديده ,  مردم اين سامان نيز از جور اسپهبدان به اسلام گرويدند .

      بعد از گرويدن مردم به اسلام كيكاووس كه مدتها در گيلان صاحب حكومت بود, قصد تصرف ديار رستمدار را نمود . او با پيكارهاي طولاني كه با جانبازان اسماعيلي نبود سرانجام برآنان چيره گشت و رستمدار را از آن خود نمود, ولي ديري نپاييد كه با  شاه غازي حاكم مازندران نيز به جنگ پرداخت كه اين منازعه هم چندي طول كشيد و عاقبت كار آنان به مصالحه انجاميد و وي در آخر عمر به سبب مرگ فرزند ارشدش (ملك چمستان) ناتوان و رنجور گشته و در بستر بيماري افتاده و در سال ۵۶۰ و يا به قولي ۵۶۵ زندگي را بدورد گفت . در سال ۶۴۰ هجري قمري "ملك حسام الدين اردشير بني نماور" به حكومت رستمدار رسيد , ولي حكومتش چندان دوامي نيافت و در سال ۶۴۳ در گذشت و پس از او "فخرالدوله شراكيم بن نماور" به حكومت رسيد . در سال ۷۹۴ هجري كه امير تيمور به طبرستان حمله كرد "مير فخرالدين مرعشي" بر رستمدار (نور و كجور) فرمانروايي مي كرد ] كه امير تيمور او را كنار زده و سراسر نور و كجور و آمل را فتح كرد . بعد از وقايع عصر تيموري بسال ۸۱۷ ، كيومرث سي و هفتمين حاكم خاندان پادوسبانان بود که در قلعه نور (قلعه بلده) به اوج شهرت و عظمت رسيد و از شر تيمور لنگ گوركاني در امان ماند . ملك كيومرث بدون شك يكي از دليرترين پادشاهان خاندان پادوسبانان و يكي از پاك سرشترين فرزندان ايران شمرده مي شود و با آنكه بر كيش اسلام معتقد و مؤمن بود . ليكن هرگز سيادت و رياست اجانب را پذيرا نمي شد و در اين راه دليري كرد . در زمان اين ملك و بنا به دعوت او يازدهمين امام شيعيان جهان حضرت امام حسن عسگري (ع) وارد رستمدار (نور و كجور) شد و مدتي رحل اقامت افكند و خاطره اين سفر پرميمنت امام را هنوز در افسانه ها و آثار فولكلوريك مردم (نور) مي توان يافت .